World leaders call for stronger AI safeguards at UN General Assembly
سەرکردەکانی جیهان لە کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان داوای پارێزبەندیی بەهێزتر بۆ ژیریی دەستکرد دەکەن
سەرکردەکانی جیهان لە کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان داوای پارێزبەندیی بەهێزتر بۆ ژیریی دەستکرد دەکەن
World leaders called for stronger international safeguards and oversight on artificial intelligence (AI) on Tuesday during the general debate of the 81st Session of the United Nations General Assembly, while also highlighting the need to balance innovation, security and cooperation. UN Secretary-General Antonio Guterres called for stronger global coordination to manage AI risks, including work toward a multilateral AI Risk Management Framework backed by independent oversight. "The danger is not technology. The danger is technology without accountability," Guterres said, urging countries at the forefront of AI development to strengthen dialogue, transparency, trust and cooperation. Meanwhile, referring to AI as "super intelligence," US President Donald Trump said in his speech that the United States "totally rejects any attempt to construct a globalist scheme" to control AI. "We're going to encourage it, not rein it in," Trump said, adding that the United States would watch the technology closely while seeking to maintain its leadership in AI safely and responsibly. French President Emmanuel Macron coupled the need for technological capacity with stronger oversight. He said every region should develop its own computing power, large language models and AI ecosystem, while retaining the ability to independently scrutinize the systems it uses. "We must build the capacity to audit these models rather than depend on a handful of private actors," Macron said. At the same time, Macron acknowledged that a global race to develop frontier AI models is already under way and said France intends to take part. He called for greater international cooperation in particularly sensitive areas, including the use of AI in space, defense and cybersecurity. Brazilian President Luiz Inacio Lula da Silva went further in criticizing the concentration of technological power, warning that a handful of technology companies were promoting "a race with no ethical boundaries" while bypassing the UN and its Independent International Scientific Panel on Artificial Intelligence. "It would be an unforgivable historical omission not to address the challenge of regulating the big techs and artificial intelligence," Lula said. While much of the debate centered on safeguards and control, South Korean President Lee Jae Myung focused on another risk: that the benefits of AI could be distributed unevenly. Lee said the AI revolution could become a core driver of new prosperity and sustainable development, but would deepen inequality and imbalance "unless we are properly prepared for it." He said South Korea would establish a global AI hub, bringing together international organizations, multilateral development banks, industry and academia, with the goal of making AI a tool for tackling shared challenges ranging from climate change to health and food security. The debate is set to move from the General Assembly to the UN Security Council on Wednesday, when the council is scheduled to discuss AI and international security.
سەرکردەکانی جیهان لە ڕۆژی سێشەممەدا لەمیانی گۆڕووتوێژی گشتیی خولی ٨١ەەمینی کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، داوای ڕێکار و چاودێریی نێودەوڵەتیی بەهێزتریان بۆ ژیریی دەستکرد (AI) کرد، هاوکات ئاماژەیان بە پێویستیی دروستکردنی هاوسەنگی لە نێوان داهێنان، ئاسایش و هاوکاری کرد. ئەنتۆنیۆ گوتێریس، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، داوای هاوئاهەنگییەکی جیهانیی بەهێزتری کرد بۆ بەڕێوەبردنی مەترسییەکانی ژیریی دەستکرد، لەوانەش کارکردن بەرەو چارەچێوەیەکی فرەلایەنەی بەڕێوەبردنی مەترسییەکانی ژیریی دەستکرد کە لەلایەن چاودێریی سەربەخۆوە پشتیوانی بکرێت. گوتێریس گوتی: "مەترسییەکە تەکنەلۆژیاکە خۆی نییە. مەترسییەکە تەکنەلۆژیایەکە بەبێ لێپرسینەوە،" و داوای لەو وڵاتانە کرد کە لە ڕیزی پێشەوەی گەشەپێدانی ژیریی دەستکرددان، دیالۆگ، شەفافیەت، متمانە و هاوکاری بەهێزتر بکەن. لەلایەکی ترەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئاماژەی بە ژیریی دەستکرد کرد وەک "سوپەر ژیری" و لە وتارەکەیدا گوتی ئەمریکا "بە تەواوی هەر هەوڵێک ڕەت دەکاتەوە بۆ دروستکردنی پلانێکی جیهانگیری (گڵۆباڵیست)" بۆ کۆنترۆڵکردنی ژیریی دەستکرد. ترەمپ گوتی: "ئێمە هانی دەدەین، نەک ڕێگری لێ بکه ین،" و ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەمریکا لە نزیکەوە چاودێری تەکنەلۆژیاکە دەکات، هاوکات هەوڵ دەدات سەرقافڵەیی خۆی لە ژیریی دەستکرددا بە شێوەیەکی ئارام و بەرپرسیارانە بپارێزێت. ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، پێویستیی توانای تەکنەلۆژیی بە چاودێریی بەهێزترەوە بەستەوە. ئەو گوتی پێویستە هەر هەرێمێک توانای کۆمپیوتەریی، مۆدێلە گەورەکانی زمان (LLMs) و ئیکۆسیستمی ژیریی دەستکردی خۆی گەشە پێ بدات، هاوکات توانای پشکنینی سەربەخۆیانەی هەبێت بۆ ئەو سیستمانەی بەکاریان دەهێنێت. ماکرۆن گوتی: "پێویستە توانای وردبینی (ئۆدیت)کردنی ئەم مۆدێلانە دروست بکه ین، لەبری ئەوەی پشت بە کۆمەڵێک ئەکتەری تایبەت ببەستین." لە هەمان کاتدا، ماکرۆن دانینا بەوەدا کە کێبڕکێیەکی جیهانی بۆ گەشەپێدانی مۆدێلە پێشکەوتووەکانی ژیریی دەستکرد دەستی پێکردووە و گوتی فەرەنسا نیەتی هەیە بەشداری تێدا بکات. داوای هاوکاریی نێودەوڵەتیی گەورەتری کرد لە بواره زۆر هەستیارەکاندا، لەوانەش بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد لە بۆشایی ئاسمان، بەرگری و ئاسایشی سایبەری. لویز ئیناسیۆ لولا دا سێلڤا، سەرۆکی بەرازیل، هەنگاوێک زیاتر ڕۆیشت لە ڕەخنەگرتن لە چڕبوونەوەی توانای تەکنەلۆژی و هۆشداری دا لەوەی ژمارەیەکی کەم لە کۆمپانیا تەکنەلۆژییەکان ڕەوتێکی "بێ سنووری ئەخلاقی" بەڕێوە دەبەن، هاوکات دەستبەرداری نەتەوە یەکگرتووەکان و پانێڵی زانستیی نێودەوڵەتیی سەربەخۆی نەتەوە یەکگرتووەکان دەبن بۆ ژیریی دەستکرد. لولا گوتی: "کەمترخەمییەکی مێژوویی لێنەبووردراو دەبێت ئەگەر ڕووبەڕووی ئاڵنگاریی ڕێکخستنی (ڕێکخستنەوەی) کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیا و ژیریی دەستکرد نەبینەوە." لە کاتێکدا زۆربەی وتوێژەکان لەسەر ڕێکارەکانی پاراستن و کۆنترۆڵکردن چڕ ببوونەوە، لی جای میۆنگ، سەرۆکی کۆریای باشوور سەرنجی خستە سەر مەترسییەکی تر: ئەوەی کە دەستکەوتەکانی ژیریی دەستکرد بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە دابەش بکرێن. لی گوتی شۆڕشی ژیریی دەستکرد دەکرێت ببێتە بزوێنەری سەرەکیی خۆشگوزەرانی نوێ و گەشەپێدانی بەردەوام، بەڵام جیاوازی و ناهاوسەنگییەکان قووڵتر دەکاتەوە "مەگەر بە شێوەیەکی گونجاو خۆمانی بۆ ئامادە بکەین." ئەو گوتی کۆریای باشوور ناوەندێکی جیهانیی ژیریی دەستکرد دادهمەزرێنێت، کە ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، بانکەکانی گەشەپێدانی فرەلایەنە، پیشەسازی و ئەکادیمیا کۆدەکاتەوە، بە ئامانجی ئامادەکردنی ژیریی دەستکرد وەک ئامرازێک بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییە هاوبەشەکان، لە گۆڕانی کەشوهەواوە تا ئاسایشی تەندروستی و خۆراک. بڕیارە ڕۆژی چوارشەممە وتوێژەکە لە کۆمەڵەی گشتییەوە بگوێزرێتەوە بۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، کاتێک ئەنجومەنەکە بەرنامەرێژی کردووە گفتوگۆ لەسەر ژیریی دەستکرد و ئاسایشی نێودەوڵەتی بکات.